Nhân đọc Vọng Phu diễn nghĩa của Titi, tự nói chiện với mình về Luân lý, vì Titi đã nói đủ và hay về Tình yêu rồi.
1. Tích Hòn Vọng Phu kể chuyện hai anh em ruột lấy nhau vì không biết. Khi người anh/chồng biết được sự thật đã bỏ đi. Người em/vợ vì đợi chờ mà hóa đá ôm con. Tôi có hỏi Titi là nếu ngược lại, người nữ biết được sự thật, thay vì người nam, thì cả hai sẽ hành động như thế nào?
Sự thật ở đây là hai người đã phạm vào luân lý. Luân lý của loài người văn minh là cấm giao phối cận huyết. Nó không đơn giản là một khế ước đạo đức xã hội. Nó còn là tuân thủ những quy tắc của di truyền học (bổ sung: câu này tôi không chắc lắm, xin bạn đọc tham khảo thêm các nguồn tin cậy để có thông tin chính xác).
Vấn đề còn lại là ai dám phá vượt qua cái Luân lý ấy? Nàng Thô Thị vẫn giữ tình yêu của mình, chờ đợi người chồng ngàn năm. Nhưng sự chờ đợi trong trạng thái nàng không biết cái sự thật tày đình kia.
Nói chen ngang, chuyện xưa vẫn cho thấy những dấu hiệu của tâm lí trọng nam khinh nữ. Trong chuyện Vọng Phu, người phải chờ chắc chắn là người phụ nữ. Người không biết và ngây ngô suốt ngàn năm, chỉ biết một thứ duy nhất - Tình Yêu - đó vẫn là người phụ nữ. Vừa đáng ca ngợi - vừa đáng thương.
Trong rất nhiều hình ảnh ngợi ca phụ nữ, chữ đáng thương rất tiếc, luôn đi kèm.
2. Chuyện Trầu Cau: vẫn lại là cái luân lý nữa, dù mức độ của nó nhẹ hơn: phụ nữ đã có chồng không thể nhận nhầm người khác là chồng mình. Một lần nữa, cái oái oăm lại xảy ra: vì người nhận lầm là anh em sinh đôi/giống nhau như hai giọt nước, so với chuyện Vọng Phu là hai anh em ruột không nhận ra nhau.
Cái bi kịch đặc biệt và cũng hi hữu ấy, dường như là một nỗ lực ngầm chỉ của người xưa, rằng vẫn có cái kẽ hở, hay là một exception - ngoại lệ cho cái gọi là luân lý vốn tưởng như không loại trừ bất kì ai.
Trong chuyện Trầu Cau: một lần nữa, người nam lại bỏ đi trước. Giống như Tô Văn, anh/chồng của Tô Thị, người chồng trong Trầu Cau cũng không chịu đựng nổi sự phát xét của Luân lý. Đó không phải là hành động ghen tuông. Anh bỏ đi vì không vượt qua được mặc cảm, vợ mình cười với người khác, mà lại là em trai mình.
Như vậy xem ra, người đàn ông thường là người chịu khuất phục trước Luân lý - mà sản phẩm Luân lý, thường là do chính đàn ông dựng nên, kể từ khi xã hội chuyển từ mẫu hệ lên phụ hệ.
Người đàn ông trong Vọng Phu, tự mặc cảm với tội lỗi mình gây ra, người này bỏ đi như một sự bất lực và tiêu cực, anh không đủ can đảm để dối diện với nó.
Người đàn ông trong Trầu Cau, lại mặc cảm với "tội lỗi" mà người vợ (vô tình) gây ra, hay sự trái khoáy của số phận. Người này có tiến bộ hơn chút xíu, hoặc bị ràng buộc vì kẻ liên đới là em trai ruột của mình. Tiến bộ hơn vì anh đã không trách mắng vợ, mà âm thầm bỏ đi. Tất nhiên, anh cũng có một phần trách chính bản thân đã để cho tình huống ấy xảy ra. Anh bỏ đi một cách tự ti.
Do đó, cái mà tôi tiếp tục hỏi, nếu người đàn bà biết về sự thật - hay cái Luân lý, hay đạo đức xã hội ràng buộc mỗi chúng ta - thì người nữ có bỏ đi không, hoặc họ sẽ hành động như thế nào?
3. Chuyện Người thiếu phụ Nam Xương: người vợ trong trường hợp này là người bỏ đi. Khi bị hiểu lầm về cái bóng trên vách nhà, không thể thanh minh được với chồng, chị đã tìm đến cái chết.
Sự tức giận của người chồng không chỉ vì ghen tuông, mà vì anh ta đại diện cho một thứ luân lý do chính giới của mình tạo ra: người phụ nữ phải chung thủy tuyệt đối. Khi anh mắng chửi vợ, anh là hiện thân của quan tòa luân lý, không đơn thuần là người chồng bị phụ bạc.
Và người phụ nữ đã bỏ đi, hơn thế, đi chết.
Như vậy câu trả lời cho câu hỏi của tôi là người nữ cũng sẽ khuất phục trước luân lý và cũng lại tìm con đường phân ly?
Không đơn giản thế. Cái chết của người thiếu phụ Nam Xương là chết vì mình vô tội, để chứng minh sự trong trắng của mình. Cái chết ấy không những không phải sự khuất phục, mà nó buộc người chồng - người thực thi luân lý kia phải gặm nhấm sự hối hận. Tức là nó chống lại luân lý.
Do đó, dường như có một sự thỏa thuận ngầm của truyện cổ tích, truyền thuyết rằng: nên để cho phụ nữ đóng vai KHÔNG BIẾT. Bởi vì phụ nữ quá mạnh mẽ, họ có thể và sẵn sàng vượt qua Luân Lý. Nếu nàng Tô thị biết sự thật, tôi tin nàng sẽ không đi đâu cả, và càng không tìm đến cái chết.
Cái duy nhất phụ nữ chết vì - là Tình yêu.
Người Vọng Phu ôm con chết hóa đá vì Tình Yêu.
Người vợ của Trầu Cau chết theo chồng cũng vì Tình Yêu.
Người thiếu phụ Nam Xương chết cũng vì Tình Yêu.
Còn đàn ông thì chết vì Luân lý.
Cả 3 chuyện đều là thuần Việt. Thế mới biết tư tưởng dân gian Việt Nam đã tiến bộ biết chừng nào.Hơn cả những tư tưởng phương Tây mãi sau này, thời hiện đại, mới nói được những câu như đàn bà chết vì tình, đàn ông chết vì nhục.
Đến đây, ai cũng có thể dễ dàng trả lời câu hỏi: cái gì mạnh hơn, và worth dying for hơn: Luân Lý hay Tình Yêu?
Cho nên đàn ông mới là những kẻ đáng thương và yếu đuối. Phụ nữ là những người đáng kính và cũng... đáng sợ!
Khi họ yêu họ có thể dời non lấp bể, hóa đá. Ngược lại, cũng có thể đốt chồng để có tiền đánh bạc, giết con để đoạt ngôi báu, khi đã hết hoặc không yêu.
Thế giới yên bình, nếu mỗi người phụ nữ đều được yêu thương. Đàn ông nên biết điều đó cho yên thân :-D
[ ... ]
1. Tích Hòn Vọng Phu kể chuyện hai anh em ruột lấy nhau vì không biết. Khi người anh/chồng biết được sự thật đã bỏ đi. Người em/vợ vì đợi chờ mà hóa đá ôm con. Tôi có hỏi Titi là nếu ngược lại, người nữ biết được sự thật, thay vì người nam, thì cả hai sẽ hành động như thế nào?
Sự thật ở đây là hai người đã phạm vào luân lý. Luân lý của loài người văn minh là cấm giao phối cận huyết. Nó không đơn giản là một khế ước đạo đức xã hội. Nó còn là tuân thủ những quy tắc của di truyền học (bổ sung: câu này tôi không chắc lắm, xin bạn đọc tham khảo thêm các nguồn tin cậy để có thông tin chính xác).
Vấn đề còn lại là ai dám phá vượt qua cái Luân lý ấy? Nàng Thô Thị vẫn giữ tình yêu của mình, chờ đợi người chồng ngàn năm. Nhưng sự chờ đợi trong trạng thái nàng không biết cái sự thật tày đình kia.
Nói chen ngang, chuyện xưa vẫn cho thấy những dấu hiệu của tâm lí trọng nam khinh nữ. Trong chuyện Vọng Phu, người phải chờ chắc chắn là người phụ nữ. Người không biết và ngây ngô suốt ngàn năm, chỉ biết một thứ duy nhất - Tình Yêu - đó vẫn là người phụ nữ. Vừa đáng ca ngợi - vừa đáng thương.
Trong rất nhiều hình ảnh ngợi ca phụ nữ, chữ đáng thương rất tiếc, luôn đi kèm.
2. Chuyện Trầu Cau: vẫn lại là cái luân lý nữa, dù mức độ của nó nhẹ hơn: phụ nữ đã có chồng không thể nhận nhầm người khác là chồng mình. Một lần nữa, cái oái oăm lại xảy ra: vì người nhận lầm là anh em sinh đôi/giống nhau như hai giọt nước, so với chuyện Vọng Phu là hai anh em ruột không nhận ra nhau.
Cái bi kịch đặc biệt và cũng hi hữu ấy, dường như là một nỗ lực ngầm chỉ của người xưa, rằng vẫn có cái kẽ hở, hay là một exception - ngoại lệ cho cái gọi là luân lý vốn tưởng như không loại trừ bất kì ai.
Trong chuyện Trầu Cau: một lần nữa, người nam lại bỏ đi trước. Giống như Tô Văn, anh/chồng của Tô Thị, người chồng trong Trầu Cau cũng không chịu đựng nổi sự phát xét của Luân lý. Đó không phải là hành động ghen tuông. Anh bỏ đi vì không vượt qua được mặc cảm, vợ mình cười với người khác, mà lại là em trai mình.
Như vậy xem ra, người đàn ông thường là người chịu khuất phục trước Luân lý - mà sản phẩm Luân lý, thường là do chính đàn ông dựng nên, kể từ khi xã hội chuyển từ mẫu hệ lên phụ hệ.
Người đàn ông trong Vọng Phu, tự mặc cảm với tội lỗi mình gây ra, người này bỏ đi như một sự bất lực và tiêu cực, anh không đủ can đảm để dối diện với nó.
Người đàn ông trong Trầu Cau, lại mặc cảm với "tội lỗi" mà người vợ (vô tình) gây ra, hay sự trái khoáy của số phận. Người này có tiến bộ hơn chút xíu, hoặc bị ràng buộc vì kẻ liên đới là em trai ruột của mình. Tiến bộ hơn vì anh đã không trách mắng vợ, mà âm thầm bỏ đi. Tất nhiên, anh cũng có một phần trách chính bản thân đã để cho tình huống ấy xảy ra. Anh bỏ đi một cách tự ti.
Do đó, cái mà tôi tiếp tục hỏi, nếu người đàn bà biết về sự thật - hay cái Luân lý, hay đạo đức xã hội ràng buộc mỗi chúng ta - thì người nữ có bỏ đi không, hoặc họ sẽ hành động như thế nào?
3. Chuyện Người thiếu phụ Nam Xương: người vợ trong trường hợp này là người bỏ đi. Khi bị hiểu lầm về cái bóng trên vách nhà, không thể thanh minh được với chồng, chị đã tìm đến cái chết.
Sự tức giận của người chồng không chỉ vì ghen tuông, mà vì anh ta đại diện cho một thứ luân lý do chính giới của mình tạo ra: người phụ nữ phải chung thủy tuyệt đối. Khi anh mắng chửi vợ, anh là hiện thân của quan tòa luân lý, không đơn thuần là người chồng bị phụ bạc.
Và người phụ nữ đã bỏ đi, hơn thế, đi chết.
Như vậy câu trả lời cho câu hỏi của tôi là người nữ cũng sẽ khuất phục trước luân lý và cũng lại tìm con đường phân ly?
Không đơn giản thế. Cái chết của người thiếu phụ Nam Xương là chết vì mình vô tội, để chứng minh sự trong trắng của mình. Cái chết ấy không những không phải sự khuất phục, mà nó buộc người chồng - người thực thi luân lý kia phải gặm nhấm sự hối hận. Tức là nó chống lại luân lý.
Do đó, dường như có một sự thỏa thuận ngầm của truyện cổ tích, truyền thuyết rằng: nên để cho phụ nữ đóng vai KHÔNG BIẾT. Bởi vì phụ nữ quá mạnh mẽ, họ có thể và sẵn sàng vượt qua Luân Lý. Nếu nàng Tô thị biết sự thật, tôi tin nàng sẽ không đi đâu cả, và càng không tìm đến cái chết.
Cái duy nhất phụ nữ chết vì - là Tình yêu.
Người Vọng Phu ôm con chết hóa đá vì Tình Yêu.
Người vợ của Trầu Cau chết theo chồng cũng vì Tình Yêu.
Người thiếu phụ Nam Xương chết cũng vì Tình Yêu.
Còn đàn ông thì chết vì Luân lý.
Cả 3 chuyện đều là thuần Việt. Thế mới biết tư tưởng dân gian Việt Nam đã tiến bộ biết chừng nào.Hơn cả những tư tưởng phương Tây mãi sau này, thời hiện đại, mới nói được những câu như đàn bà chết vì tình, đàn ông chết vì nhục.
Đến đây, ai cũng có thể dễ dàng trả lời câu hỏi: cái gì mạnh hơn, và worth dying for hơn: Luân Lý hay Tình Yêu?
Cho nên đàn ông mới là những kẻ đáng thương và yếu đuối. Phụ nữ là những người đáng kính và cũng... đáng sợ!
Khi họ yêu họ có thể dời non lấp bể, hóa đá. Ngược lại, cũng có thể đốt chồng để có tiền đánh bạc, giết con để đoạt ngôi báu, khi đã hết hoặc không yêu.
Thế giới yên bình, nếu mỗi người phụ nữ đều được yêu thương. Đàn ông nên biết điều đó cho yên thân :-D
